SWANS To be Kind

Είναι μερικές φορές που οι νόμοι της φύσης αντιστρέφονται και λειτουργούν απ’ την ανάποδη. Ενώ ας πούμε περιμένει κανείς το πέρασμα του χρόνου να ισοδυναμεί με μία διαδικασία φθοράς , με έναν συνεχόμενο συμβιβασμό με το προβλέψιμο , συμβαίνουν πράγματα που ανατρέπουν την παραπάνω πορεία ,που κατευθύνουν το βηματισμό της ηλικίας προς το αιφνιδιαστικό και απρόβλεπτο . Σ’ εκείνη την ανέλπιστη στιγμή ,παρόλο που το σώμα και οι αισθήσεις χάνουν την ικμάδα τους και επισπεύδουν την επιστροφή στο κενό ,το μυαλό και η ψυχή στήνουν αναχώματα , σημαδεύουν τον εχθρό στο κεφάλι και τελικά , αντίθετα από τα προγνωστικά, κερδίζουν τον πόλεμο . Για να πετύχουν τη νίκη ,ωστόσο , επιστρατεύουν κάθε είδος όπλου ,ακόμη και την παράνοια , ακόμη και την ίδια τη φθορά ενάντια στη φθορά , κυρίως όμως την αδιάκοπη ανησυχία ,τον πειραματισμό , το κόψιμο του προστατευτικού σκοινιού την ώρα της ακροβασίας πάνω απ΄ τη ζωή . Γι’ αυτές τις εκλεκτές φύσεις , η αλήθεια , όπως θα συμφωνούσε και ο Νίτσε , δεν είναι έτοιμη , δε χάσκει κάπου πέρα απ’ τον αγώνα της κάθε στιγμής , δεν είναι το ρούχο που το βρίσκει κανείς καταχωνιασμένο σε μια ντουλάπα και σκεπάζει τη γύμνια του . Η αλήθεια πλάθεται μέσα απ’ το επόμενο βήμα . Δε βρίσκεται καν στο προηγούμενο . Κατασκευάζεται μόνο και μόνο για να γκρεμιστεί ,για ν’ αποδειχθεί ότι δύναται να γκρεμιστεί . Η αλήθεια είναι ένα διαρκές ξεσκόνισμα την ώρα που περνούν από το χωματόδρομο τα φορτηγά .Μοιάζει με την αδιέξοδη πάλη των νοικοκυρών της Δημουλά να διώξουν τη σκόνη , όταν η σκόνη πέφτει από τα ίδια τους τα χέρια . Η αλήθεια για τις εκλεκτές υπάρξεις είναι ένα φόβητρο με το οποίο υπνωτίζονται τα φίδια της ψυχής , οι ανατρεπτικές δυνάμεις της , τα ασίγαστα ερωτηματικά , οι φωνές που κινούν στην περιπλάνηση , τα ηλεκτροφόρα σύρματα , τα κολασμένα ένστικτα . Σ’ αυτές τις υπάρξεις βάζω ασφαλώς και τους καλλιτέχνες .Ίσως περισσότερο απ΄ όλους τους καλλιτέχνες .Όχι βέβαια τους τσαρλατάνους που ενδύονται το μανδύα της ευαισθησίας και παράγουν αναλώσιμη τέχνη για σύγχρονους εικονολάτρες .Εννοώ τους αφοσιωμένους υπηρέτες του ωραίου ,τους ασκητές εκείνους που καταφεύγουν από νωρίς στις ερημιές της ανθρώπινης ψυχής κι αφήνουν τα κόκαλά τους εκεί στο τέλος . Κι ευτυχώς που αυτοί είναι λίγοι κι έτσι ξεχωρίζουν ανάμεσα στ’ ατάλαντα ανθρωπάρια που διεκδικούν τον τόσο βαρύγδουπο -και γι’ αυτό πλέον φθαρμένο - τίτλο του καλλιτέχνη . 

  Ο Michael Gira ,η δημιουργική πνοή του μουσικού σχήματος Swans , εντάσσεται στην πρώτη κατηγορία , στους αληθινούς εξερευνητές της αισθητικής και του ωραίου . Η αναφορά βέβαια της έννοιας του ωραίου ίσως ξενίσει εκείνους που έχουν έρθει σε επαφή με τα δημιουργήματά του ,καθώς ο δημιουργός τους προσπαθεί περισσότερο να αισθητοποιήσει την ασχήμια και τα σκοτάδια της ανθρώπινης συνείδησης , παρά να αναπαραστήσει αυτό που συμβατικά θα αποκαλούσαμε όμορφο , ευγενικό και γι’ αυτό υψηλό . Όταν όμως το εκκεντρικό , το αβυσσαλέο , το ζοφερό , το σχιζοφρενικό , το παραμορφωμένο συναντηθούν με την έμπνευση , την επινοητικότητα , την ειλικρίνεια , το ασίγαστο τάλαντο , τη φαντασία ,τότε ξαφνικά χάνουν τη φυσική τους ασχήμια , τον αντιαισθητικό τους χιτώνα , περνούν από το χώρο της φθοράς στα σεπτά δώματα της αθανασίας . Εκρήγνυνται σε φως , σε χρώμα , σε ζωή .Οι δαίμονες προβιβάζονται σε αγγελικές μορφές , η φωτιά σε δημιουργικό υλικό . Κι όταν το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής εξερεύνησης είναι ένα έργο απροσμέτρητου εκτοπίσματος ,όπως το To Be Kind , εκεί αληθινά στέκεσαι εκστασιασμένος και αφήνεις τις νότες να σε στήνουν κάθε φορά στον τοίχο και να σε εκτελούν -να σε ανασταίνουν , να σε ανασταίνουν - να σε εκτελούν .Νυν και αεί . Και το πιο παράξενο είναι ότι τούτο το έργο έρχεται ακριβώς στην ώρα που οι νόμοι της φύσης θα απαιτούσαν από τον μουσικό Gira να μπαίνει στην αναπόφευκτη και μαθηματικά καθορισμένη τροχιά του προς τον εκφυλισμό της καλλιτεχνικής του έμπνευσης ,ειδικά όταν πριν από μόλις δύο χρόνια είχε και πάλι ανέλπιστα κυκλοφορήσει ένα αριστούργημα όπως το The Seer . Το To Be Kind ωστόσο προχωράει ακόμη βαθύτερα . Σκάβει , ωρύεται , χλευάζει , ιδρώνει , παρεκτρέπεται , γρονθοκοπεί , τρίζει τα δόντια , παγώνει τη φωτιά , πυρακτώνει τον πάγο , γεννιέται μέσα από μικρούς θανάτους και φθείρεται με μικρές αναγεννήσεις , ματώνει κι αιματώνεται , χωνεύει μέσα του funk , industrial , hard rock , κλασικές φόρμες ,post rock , jazz ,ambient , μουσικές των πρωτόγονων λαών ,και την ίδια ώρα τα φτύνει αναγεννημένα και απόλυτα υποταγμένα στην καλλιτεχνική ταυτότητα του συγκροτήματος . Το To Be Kind αποτελεί την επιβεβαίωση ότι όταν οι καλλιτέχνες ξεπερνούν τα μέτρα της ίδιας της φύσης , οι κριτικοί οφείλουν να σωπαίνουν .

Κώστας  Τσιαχρής 

MANIC STREET PREACHERS "Futurology"

Είναι αληθινά αξιοζήλευτος ο τρόπος με τον οποίο ορισμένοι καλλιτέχνες κατορθώνουν να αναμετριούνται με τη φθορά του χρόνου και να την αφήνουν στο τέλος ξέπνοη , ένα ξεθυμασμένο φόβητρο ,μια λέξη χωρίς σθένος . Μπορεί στη μεγάλη τους διαδρομή να υπάρχουν άλλοτε κορυφές κι άλλοτε πεδιάδες ,όμως το εκπληκτικό είναι ότι μετά από ένα μικρό στραβοπάτημα , βρίσκουν τη δύναμη και την έμπνευση να ξανακοιτάξουν προς την κορυφή και να στήσουν τα φτερά για την επόμενη πτήση προς αυτήν . Οι Manic Street Preachers επιβεβαιώνουν απόλυτα την παραπάνω δυνατότητα . Είκοσι δύο περίπου χρόνια μετά την πρώτη τους εμφάνιση συνεχίζουν να αιφνιδιάζουν όλους εκείνους που τους θεωρούσαν τελειωμένη υπόθεση . Η δωδέκατη δουλειά τους έχει τίτλο Futurology και ασφαλώς η επιλογή του δεν είναι τυχαία . Προδίδει με σαφήνεια τις διαθέσεις των μελών του συγκροτήματος για ανανέωση της ηχητικής τους ταυτότητας , για μία καλλιτεχνική επένδυση στον κόσμο του μέλλοντος . Και πράγματι η ανανέωση είναι εμφανής σε όσους παρακολουθούν πιστά τη μουσική τους . Αυτή τη φορά επισκέπτονται το θρυλικό Hansa studio στο Βερολίνο [εκεί όπου ηχογραφήθηκε το Heroes του David Bowie] και υιοθετούν τη φιλοσοφία και το μεγαλείο της δημιουργίας του ,χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο πρωτοποριακό για την εξέλιξη της μουσικής ,όπως συνέβη με το Heroes .Ωστόσο , το Futurology ηχεί φρέσκο , απαλλαγμένο από το άγχος της εμπορικής επιτυχίας , δραστικό , εξαίσιο από στιχουργικής πλευράς , ευτυχώς λιγότερο πομπώδες από το Postcards from a young man και περισσότερο άρτιο και συνθετικά δυνατό από το περσινό Rewind the film .Οι Manic street Preachers επισκέπτονται εδώ τον ήχο των πρώιμων Simple Minds , το Krautrock , τη Βερολινέζικη εποχή του Bowie , τις μετρονομικά άψογες ηχογραφήσεις των Neu , και δημιουργούν το «Ευρωπαϊκό» τους αριστούργημα .



Κώστας Τσιαχρής

Συνέντευξη του Κώστα Τσιαχρή στον Γιάννη Ανταίο

-Κύριε  Τσιαχρή  , τι  είναι  αυτό  που   δίνει  σήμερα  δύναμη  στον  ποιητή  να  συνεχίσει   ,ή  και  να   ξεκινήσει ,  τη   δύσκολη   αναμέτρηση  με τον κόσμο  των  λέξεων ; Εννοώ  μήπως  οι  ποιητές   είναι  καταδικασμένοι  να  ζουν  στο  περιθώριο; 

-Εδώ  κατά  έναν  τρόπο  θα  διαφωνήσω  μαζί σας .  Εξαρτάται  από το  πως  βλέπει  κανείς  το  περιθώριο . Αν  θεωρήσει  πως  το  περιθώριο  ταυτίζεται  με την  όποια  μειοψηφία  ,τότε  μπορεί  να  έχετε   δίκιο . Αν όμως  δούμε  την έννοια  του περιθωρίου  με  άλλα  κριτήρια , αν ας  πούμε  θεωρήσουμε  ότι  δεν  είναι  η ποσότητα   αλλά  η  ποιότητα   η  παράμετρος   που   δίνει  στο   περιθώριο  τη  βαθύτερη   σημασία  του , ε τότε  ο  ποιητής   εξακολουθεί να βρίσκεται   στο  κέντρο  των πραγμάτων  

-Θεωρείτε  δηλαδή  ότι  το  περιθώριο   είναι  η  μεγάλη  απρόσωπη  μάζα  ,η  οποία  αποσυντονισμένη  και  επίμονα  προσηλωμένη   στο κυρίαρχο   δόγμα  του  πραγματισμού  χάνει  το  μεδούλι  των  πραγμάτων ;

-Ακριβώς ! Εκεί  παίζεται  όλο το  παιχνίδι .Αλίμονο  αν  ο ποιητής  πιστέψει  ότι   εκείνος  είναι  ο   απόκληρος  της  σημερινής  πραγματικότητας .Δεν πρέπει να  τους  κάνει  τη  χάρη . Η  μεγάλη  απρόσωπη   μάζα ,όπως  την  χαρακτηρίσατε , είναι  που  πρέπει  να  κλίνει  προς αυτόν  όχι  αυτός  προς   εκείνη  

-Εδώ  θα  μπορούσε  να  σας  κατηγορήσει  κάποιος  ότι   πάσχετε  από  έναν  ανίατο   ρομαντισμό ! Τι  θα του  απαντούσατε ; 

-Αν   ρομαντικός   είναι  αυτός  που  έχει  στα  μάτια  του πολλές   εκδοχές  της  πραγματικότητας  και  όχι  μόνο αυτή για την οποία  προσπαθούν να τον πείσουν  , δε  μ’ ενοχλεί  καθόλου η  κατηγορία . Σας το   επαναλαμβάνω  με άλλα  λόγια : είναι  το  άγουρο  που  πρέπει  να  μοιάσει  με το  ώριμο , για  να  μπορέσει ο  καρπός  ν’ αποκτήσει  την  οριστική  του γεύση  

-Και  σε τι  ακριβώς  συνίσταται  αυτή  η ωριμότητα   των  ποιητών ; Τι  είναι  εκείνο  που   τους  θέτει  εξ  ορισμού   σε  ένα  επίπεδο  παραπάνω  από  τη  μάζα ; 

-Δεν  είναι  διακήρυξη  αλαζονείας  ,αλλά  πιστεύω  ακράδαντα   ότι  στη  συνομοταξία   των  ποιητών  αντικρίζει  κανείς  τον  άνθρωπο   στην  ολοκλήρωσή  του .Αντικρίζει   τον  ανατόμο   της  πραγματικότητας  , έτσι  τον  ονομάζω  εγώ . 

-Και  ποιο  είναι  το  εργαλείο   στα  χέρια  του ; Ποιο  είναι  το  νυστέρι  του  ποιητή ; 

-Η τόλμη με την  οποία  αναποδογυρίζει   δεδομένες  καταστάσεις . Δε  φαντάζεστε  πόσο   περιπετειώδες  μα και  πόσο  οδυνηρό  μπορεί  να  είναι  αυτό . Αλλά  και  ποια  ενορχήστρωση  των  αισθήσεων  απαιτεί . Σκόπιμα  χρησιμοποίησα  τη  λέξη  ενορχήστρωση  ,γιατί  δεν  είναι  πάντοτε  εύκολη   στην  περίπτωση  του  πραγματιστή . Ξέρετε  η  μεγάλη  αρρώστια  της  εποχής  μας  είναι  αυτό  που  εγώ αποκαλώ «διασκορπισμός» .Μία  διάχυση  στόχων , δυνάμεων , αισθήσεων και  νοημάτων . Είναι  πολύ δύσκολο  μέσα  σ’  έναν  τόσο  μεγάλο  διασκορπισμό  να  διαπεράσει  κανείς  τα  πολλά   στρώματα  που  κρύβουν   την  ουσία  ,και  να  χαθεί  στις  επιμέρους  αναζητήσεις  του . 

-«Υπερφυσική»  οντότητα      λοιπόν  ο  ποιητής ; 

-Κάθε  άλλο ,κύριε  Ανταίο   .Για  να  μην  παρεξηγηθώ . Είναι  κομμάτι  σάρκας  που  έχει  τις  ίδιες  βιολογικές  λειτουργίες  όπως  όλοι . Θα χασμουρηθεί , θα  πεινάσει , θα  διψάσει .Αλλά  δε θ’ αφήσει   αυτές  τις  λειτουργίες  να   γίνουν  η  μοναδική  διέξοδος  για  το  σώμα  του .Θα  το  αναγκάσει  να  βρει  ουρανό ,όταν  όλα  γύρω  του  μυρίζουν  χώμα  

-Ασφαλώς  , αλλά   εγώ  θα  επιμείνω  !  Δε  σας  ενοχλεί  που   αυτή  η ικανότητα  των  ποιητών  ελάχιστα  επιδοκιμάζεται  και   επιβραβεύεται  στη  σημερινή  εποχή ; Δεν   αισθάνεστε   κάποτε  το  βάρος  της   ματαιότητας  μιας  τέτοιας  προσπάθειας  ,όταν  αυτή   δε  βρίσκει  αποδοχή   από  έναν  σεβαστό  αριθμό  ανθρώπων ; 

-Πολύ  συχνά  ! Αλλά  αυτό   δεν  έρχεται   σε  αντίφαση  με  ό,τι  σας  είπα  παραπάνω . Είναι  απλώς  ένα  παροδικό   ολίσθημα  της  βούλησης  του  ποιητή  να  εκπληρώσει  την  αποστολή  του  

-Και  ποια  είναι   αυτή  η  αποστολή  , κύριε  Τσιαχρή  ; 

-Να  διδάσκει   ότι  το  τίποτε  μπορεί να γεννήσει  ομορφιά 

-Ας  αφήσουμε   το  γενικότερο  στίγμα  των ποιητών  κι ας  έρθουμε   στη δική  σας  παρουσία στα γράμματα . Τι  ήταν  αυτό που  σας  παρακίνησε  να  επιλέξετε  την ποίηση  ως τρόπο  έκφρασης ;  

-Η   μεγαλύτερη  ελευθερία  που  παρέχει    στο  δημιουργό   σε  σχέση  ας  πούμε  με την  πεζογραφία  ,αλλά  και  η  πρόκληση  του  να   αναγκάζεται  να  συρρικνώσει  ,για να  παραφράσω  λίγο τον  Μαγιακόφσκι ,  δεκάδες   σκέψεις και συναισθήματα  στο   σχήμα ελάχιστων  ή  και  μιας  μοναδικής  λέξης .Κι  όταν   ο  ποιητής  κατορθώνει   αυτή  τη συρρίκνωση ,νομίζω πως θα το   αισθάνεστε  κι  εσείς , η   ηδονή   του  αγγίζει  τα  όρια  του  σαρκικού έρωτα , της  εκσπερμάτισης  ή του  οργασμού  

-Συχνά  τα  ποιήματά   σας  μοιάζουν  με  γενετήσιες   εκρήξεις ! Πρόκειται  για  ενσυνείδητη  προεπιλογή   ή  αυτό   προκύπτει   στην  πορεία  της  σύνθεσης ;Θέλω  να  πω   το  εξής . Ξεκινάτε  έχοντας  στο  νου  σας  ότι  το  ποίημα  πρέπει να λάβει τη  συγκεκριμένη  φόρμα  ή    ανακαλύπτετε  κι  εσείς   ,καθώς  γράφετε το  ποίημα , ότι  το  ποιητικό  σας  εγώ    εκρήγνυται   μαζί  με τις  λέξεις  που   γράφονται  στο  μυαλό   σας  και στο χαρτί ; 

-Συμβαίνουν και  τα δύο …άλλωστε  αν  επρόκειτο  για  ένα  είδος  φόρμας ,  θα  εξέθετα   τα  ποιήματα  σε πολύ μεγάλο  κίνδυνο . Μπορεί  στην  αρχή  να γοήτευαν   με το δυναμισμό  τους ,αλλά  σύντομα  θα  κατέρρεαν  κάτω από το βάρος  μιας  απαιτητικής  ανάγνωσης . Ξέρετε  ο  αναγνώστης  είναι  πολύ  πιο   ευφυής  απ’ ότι ορισμένες  φορές  φανταζόμαστε . 

-Και  ποια  είναι   η  σχέση  σας  με  τους  αναγνώστες  σας ; Εννοώ  τους  λαμβάνετε  υπόψη  κατά  τη  σύνθεση των ποιημάτων  σας  ή  κινείστε  εντελώς  μοναχικά  στο  δρόμο  της  δημιουργίας ; Για  να το  γενικεύσω : ο καλλιτέχνης  δικαιούται   να  αγνοεί   τις  προσδοκίες  του  κοινού του ; 

-Κατά  έναν  τρόπο   δεσμεύεται .Αλλά  αυτό  σε καμία  περίπτωση  δε  σημαίνει  ότι  δημιουργεί   για  να  ευχαριστήσει  το  κοινό του . Θα  ήταν  αφόρητα προβλέψιμος  και   γιατί  όχι   δειλός . Θα  αναιρούνταν  η  αυτοτέλεια  της φυσιογνωμίας  του .Το  κοινό  οφείλει  να   αποδέχεται  με  ώριμο  τρόπο  το   δικαίωμα  του  καλλιτέχνη  να  ανατρέπει  τις  προσδοκίες  που  αυτό  έχει   από  εκείνον

  

-Κλείνοντας    αυτή  τη  μικρή  μας  συζήτηση ,θα  ήθελα  να  σας  βάλω στον  πειρασμό  ,μια  και θεωρήσατε  μέγιστη   ηδονή  του  ποιητή  τη συρρίκνωση πολλών εμπειριών  σε  μία λέξη , να  μας   αποτυπώσετε  με μία –δύο  λέξεις   το ποιητικό  σας  όραμα  

-Αποναρκοθετημένο  ναρκοπέδιο 

Ο  Γιάννης  Ανταίος  είναι   δημοσιογράφος  και  κριτικός  της  λογοτεχνίας  

Κώστας Τσιαχρής "Η κρεμάλα"

Βάζω τα γράμματα

Σε μια   σειρά

Μου  βγαίνουν  άλλα

Εγώ

      Κι   εσύ 

                   Και  η  φωτιά

Σε μια ζωή  χωρίς  ζωή

Να  παίζουμε  κρεμάλα

-Πρώτα το   Ζήτα

-Θα καείς

Σου βάζω το  κεφάλι

Ξεκίνα απ΄τα φωνήεντα

Τα  σπίρτα  βγαίνουν   πάλι

Σε τούτο  το  στερέωμα

Ποιος παίρνει  και  Ποιος  δίνει

Και   Ποιος μονάχος του

θα  κρεμαστεί

Σου ρίχνω  τη  βενζίνη

Κι αν  βρεις  τη   λέξη

Κράτα τη 

Στα  δόντια  σου με  μένος

Όταν  δε  θα’χει διαφορά

Δήμιος  ή  Κρεμασμένος

Κώστας   Τσιαχρής   [Από  τα   "Αιμοπετάλια"]

The art of the Theremin

Δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο οι περισσότεροι από εσάς γνωρίζετε την ύπαρξη του Theremin , ενός πρωτόλειου ηλεκτρονικού μουσικού οργάνου ,το οποίο χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές μουσικές επενδύσεις κινηματογραφικών έργων . Οι παράξενοι αιθέριοι ήχοι του Theremin είναι για παράδειγμα παρόντες στη μουσική ταινιών όπως το Spellbound [Miklos Rozsa] ή το The day the earth stood still [Bernard Herrmann ]. Το παράξενο αυτό μουσικό όργανο , του οποίου η λειτουργία στηρίζεται σε δύο κεραίες , υπήρξε εφεύρεση του Ρώσου Φυσικού Leon Theremin και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1920 . Λίγο αργότερα το 1928 ο δημιουργός του προώθησε την εφεύρεσή του στις Ηνωμένες Πολιτείες , εξασφαλίζοντας συνεργασία με τη δισκογραφική εταιρεία RCA . Και παρόλο που το Theremin , εξαιτίας της οικονομικής κρίσης του 1929 , δε σημείωσε μεγάλη εμπορική επιτυχία , η απήχησή του στους φίλους της μουσικής ήταν ιδιαίτερα σημαντική , καθώς ο απόκοσμος στοιχειωμένος ήχος του μάγευε τα ακροατήρια . Ανάμεσα στους δεξιοτέχνες του Theremin ξεχώριζε η Clara Rockmore . Γεννημένη στο Βίλνιους της Λιθουανίας , η Clara υπήρξε από τα πέντε της χρόνια ένα παιδί θαύμα στο χώρο της κλασικής μουσικής . Έγινε μάλιστα δεκτή σε τόσο μικρή ηλικία στο Βασιλικό Ωδείο της Αγίας Πετρούπολης σπουδάζοντας βιολί κάτω από την επίβλεψη του βιρτουόζου Leopold Auer . Η αδυναμία όμως των οστών της , εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν τρεφόταν σωστά κατά την παιδική της ηλικία , είχε ως αποτέλεσμα να εγκαταλείψει τις σπουδές της .Τότε ήταν που ανακάλυψε το Theremin και έγινε ίσως ή σημαντικότερη δεξιοτέχνης του μουσικού αυτού οργάνου . Η Clara Rockmore κυκλοφόρησε ένα μόνο άλμπουμ σε όλη τη διάρκεια της ζωής της , το περίφημο The art of the Theremin του 1977 , ένα άλμπουμ στο οποίο εκτελεί με το Theremin και τη συνοδεία πιάνου [από την αδελφή της Nadia Reisenberg] έντεκα έργα μεγάλων συνθετών της κλασικής μουσικής με έναν απαράμιλλο τρόπο .Το 2006 κι αφού είχε πια πεθάνει ,κυκλοφόρησε ένα ακόμη άλμπουμ με τίτλο Clara Rockmore's Lost Theremin Album . Αξίζει  λοιπόν τον  κόπο  να  ανακαλύψει  κανείς  αυτά  τα δύο αριστουργήματα και να διαπιστώσει πώς όταν τα τεχνολογικά μέσα κατευθύνονται με στοργή από το καλλιτεχνικό τάλαντο ενός ανθρώπου , παύουν πια να φαίνονται τερατώδη .

Κώστας  Τσιαχρής 

The Black Keys "Turn Blue"

   

  Με  τους  Black  Keys   έχω  ασχοληθεί  ξανά  στο  παρελθόν . Πως  θα  γινόταν  άλλωστε  ένας άνθρωπος   που  αποζητά   τους  ήχους    εκείνους   που   οδηγούν  τη  μουσική  ένα   σκαλοπάτι  παραπάνω  , να  προσπεράσει  αδιάφορα  μπροστά   σε  δύο  τόσο  ταλαντούχους   καλλιτέχνες  όπως ο   Dan  Auerbach  και  ο  Patrick   Carney ;  Γιατί  αυτό   που   έχουν  κατορθώσει  όλα  αυτά  τα  χρόνια  που  βρίσκονται   στο   καλλιτεχνικό  στερέωμα ,  είναι  να  ξαναφέρουν    στ’ αυτιά  μας τη  ζεστασιά  και  το  πάθος  που  λείπει   από  τις  σύγχρονες   ηχογραφήσεις  . Το  δόγμα  των  Black  Keys  δεν  είναι  ο   ηχητικός  περφεξιονισμός   ο  οποίος  βασίζεται   στα  σύγχρονα  τεχνολογικά   επιτεύγματα . Αυτό   φυσικά   δε   σημαίνει  ότι   αρνούνται  τη  συνδρομή  τους   ή  ότι   η  μουσική  τους  αποπνέει  μία  ρετρό  αίσθηση . Έχουν  μάλιστα  την τύχη  να  συνεργάζονται  με  έναν  από  τους  πλέον  προικισμένους  παραγωγούς  ,όπως  ακριβώς  είναι  ο  Danger  Mouse .  Η  μουσική  τους  αντλεί  πολλά  στοιχεία  από  τη  μεγάλη  παράδοση   της  μαύρης  μουσικής   των  τελευταίων   εκατό  χρόνων  .  Οι  σκιές  σπουδαίων  bluesmen  όπως  ο   Robert  Johnson ,  o   Howlin’   Wolf    ή  ο  Junior  Kimbrough   είναι   παρούσες   σε  πολλές  συνθέσεις  τους  ,ταυτόχρονα με  τον  ήχο  της Motown  και της  Stax. Όλες  οι  παραπάνω   επιδράσεις  ωστόσο  υποτάσσονται  σε  μία  αυθεντική   ροκ  αισθητική  και   αποτυπώνουν  το προσωπικό  τους   ηχητικό  στίγμα . Οι   ηχογραφήσεις  για  τo καινούργιο  τους  άλμπουμ  Turn  Blue  ξεκίνησαν  τον  Ιανουάριο  του  2013  στη   διάρκεια  της περιοδείας  για  την  προώθηση   του    El  Camino . Τότε    ήταν  που  γράφτηκαν  τρία  κομμάτια , το πρώτο   single  "Fever"  ,το   "Gotta  get  away"   και  το  "It's  up  to you  now" .Και  δεν  είναι  τυχαίο ότι τα  παραπάνω τραγούδια   θυμίζουν   περισσότερο  το   ύφος  του  El   Camino : περισσότερο θορυβώδη  [ειδικά  τα  δύο   τελευταία ] , λιγότερο  ατμοσφαιρικά  ,  εξωστρεφή  και   αυθόρμητα .Οι ηχογραφήσεις  συνεχίστηκαν   το  καλοκαίρι  της  ίδιας  χρονιάς   στο  Sunset   Sound  της Καλιφόρνια και  νωρίς   το  2014   στο  Nashville. Υφολογικά  το  Turn  Blue  ,όπως υποδηλώνει  και  ο  τίτλος  του , σηματοδοτεί  μια  στροφή   προς   μία  περισσότερο  blues  κατεύθυνση , αλλά την ίδια  στιγμή  η παραγωγή  του  Danger  Mouse  προσδίδει  στον  ήχο   τη  μελωδική  και  ατμοσφαιρική  εκείνη  χροιά που  έλειπε  από  το  El  Camino . Καμπανούλες , ψυχεδελικοί   ελιγμοί , ακουστικές  κιθάρες  , γυναικεία   χορωδιακά  φωνητικά    δίνουν  την  εντύπωση  ότι   ακούει  κανείς  έναν  αυθεντικό   blues-rock  δίσκο  με   easy  listening  ηχητικά   τερτίπια .Το  εναρκτήριο  "Weight of  love" δίνει αμέσως τον κυρίαρχο   τόνο . Ξεκινά   με  μία   μελωδική  ανάπτυξη  η  οποία  μετατρέπεται  γρήγορα  σε  ένα δυνατό  κιθαριστικό   σόλο   , αποκτά  έπειτα  μία  jazzy  soul γεύση  που  κορυφώνεται  σε  ένα χορωδιακό  ρεφρέν , και   καταλήγει   σε  μία  αναμέτρηση  του  Auerbach με  τις  κιθάρες  του . To In Time   συνδέει  απευθείας   το  Back  in  Black  της  Amy  Winehouse  με  το  funk  του  Dr  John    και   της  Νέας   Ορλεάνης .Στο  ομώνυμο  Turn  Blue  τα  φώτα   χαμηλώνουν  και   ο  ήχος  αποκτά  μία σκοτεινή   ψυχεδελική  διάσταση που  θυμίζει   ανάλογες  ηχογραφήσεις  του  Curtis  Mayfield . Το "Year  in review "  αποτυπώνει   μελωδικά  τις  ψυχολογικές  περιπέτειες  του  Auerbach  από  τον πρόσφατο  χωρισμό  του .Τα "Bullet  in the brain"   και  "Waiting on words" εξελίσσονται από ακουστικές  σε  δυνατές  ηλεκτρικές  μπαλάντες . Το "10 lovers"  είναι  περισσότερο  ρυθμικό  και pop ,ενώ  το  "In prime"  ξεκινά σε  blues  μονοπάτια  και  συνεχίζει   σε  ένα  ψυχεδελικό   ρυθμικό μοτίβο ,για να  επιστρέψει   στο  τέλος   σε  ένα  κιθαριστικό  ξέσπασμα . Συνοπτικά , το  Turn  Blue ,αισθαντικό  αλλά και   "βρώμικο" , εύκολο   αλλά και  απαιτητικό   ως  άκουσμα ,   μαρτυρά   με  τον εμφανέστερο  τρόπο  ότι  η  δημιουργικότητα   και  των   Black  Keys  βρίσκεται  στο  αποκορύφωμά της .

Τσιαχρής  Κώστας 

Sharon Van Etten :Μια εξαίσια τραγουδοποιός

Είναι αληθινά πολύ ευχάριστο , τη στιγμή που η μουσική όλο και περισσότερο αυτοματοποιείται και χάνει τη ζεστασιά του ανθρώπινου παράγοντα , να έρχονται στο προσκήνιο παρουσίες όπως αυτή της Sharon Van Etten .Αν και η βάση της είναι το Brooklyn της Νέας Υόρκης , η Sharon και η μουσική της δε θυμίζουν σε τίποτε την αστική παράνοια της αμερικανικής μεγαλούπολης .Οι folk πινελιές του ροκ ήχου της παραπέμπουν περισσότερο στην απεραντοσύνη της αμερικανικής υπαίθρου ,στο φως και στις σκιές , στο χρώμα και στο συναίσθημα ,στον ήλιο και στις ανθρώπινες ρυτίδες . Η μουσική φόρμα πάνω στην οποία δομεί τα τραγούδια της είναι μεν απλή και στηρίζεται στο κλασικό σχήμα :κιθάρες -μπάσο -ντραμς ,ωστόσο είναι οι φωνητικές αρμονίες εκείνες που εμπλουτίζουν αυτή τη φόρμα και χαρίζουν στα τραγούδια της το στοιχείο του πολυδιάστατου.Το 2012 με είχε γοητεύσει με εκείνο το εξαιρετικό άλμπουμ Tramp στο οποίο την παραγωγή είχε κάνει ο Aaron Dressner των National .Αναμένοντας λοιπόν την καινούργια δουλειά της Are we there ,η οποία κυκλοφορεί σύντομα , αξίζει να απολαύσουμε δύο υπέροχα τραγούδια -προπομπούς αυτής της δουλειάς , το "Every time the sun comes up"και το "Taking chances" 

Τσιαχρής  Κώστας 

St Vincent "St Vincent"

Η Annie Clark ή St Vincent , όπως είναι το καλλιτεχνικό της ψευδώνυμο, είναι ήδη μία cult φιγούρα στο χώρο της εναλλακτικής ροκ μουσικής της τελευταίας επταετίας . Γεννημένη στην Tulsa της Οκλαχόμα αλλά μεγαλωμένη στο Texas , η St Vincent άρχισε να παίζει κιθάρα από τα δώδεκα και αργότερα στα εφηβικά της χρόνια εργάστηκε ως υπεύθυνη για τις περιοδείες του φωνητικού jazz σχήματος Tuck and Patti .Παράλληλα , σπούδαζε στο Berklee College of Music .Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές της το 2004 ,επέστρεψε στο Texas και έγινε μέλος της μουσικής κολεκτίβας The Polyphonic Spree ,συνοδεύοντάς τους στην ευρωπαϊκή περιοδεία που ξεκινούσαν τότε ,με την κυκλοφορία του δεύτερου άλμπουμ τους Together,we’re heavy.Αργότερα θα τους εγκαταλείψει , για να γίνει προσωρινό μέλος του συγκροτήματος με το οποίο έδινε συναυλίες ο Sufjan Stevens . H προσωπική της πορεία ξεκινά ουσιαστικά το 2007 με την κυκλοφορία του άλμπουμ Marry me στην εταιρεία Beggars Banquet .Έκτοτε θα ακολουθήσουν τρία ακόμη έργα στην εταιρεία 4AD ,τα Actor [2009], Strange Mercy [2011] και η συνεργασία της με τον θρυλικό David Byrne στο Love this giant του 2012. Υφολογικά ο ήχος της St Vincent [πήρε το ψευδώνυμό της από το St Vincent’s Catholic Medical Center στο οποίο άφησε την τελευταία του πνοή ο μεγάλος Ουαλός ποιητής Dylan Thomas] κινείται στο χώρο της πειραματικής pop και rock μουσικής . Τα τραγούδια της ξεδιπλώνονται πάνω σε ηλεκτρονικές ρυθμικές βάσεις ,οι οποίες συχνά εμπλουτίζονται με περίτεχνα και νευρώδη κιθαριστικά παιχνιδίσματα ή με μελωδικά synth περάσματα . Το φετινό ομώνυμο άλμπουμ St Vincent είναι η πέμπτη δουλειά της ταλαντούχας συνθέτριας ,τραγουδίστριας και μουσικού .Και είναι ένας αληθινός θρίαμβος σύνθεσης και αισθητικής .Περισσότερο εξωστρεφές , μετέωρο - καλύτερα ισορροπημένο - ανάμεσα στην πειραματική εξτραβαγκάντσα και στη συμβατική pop σύνθεση , εγωκεντρικά απροσδιόριστο και αταξινόμητο , τη μια στιγμή συγγενικό με τον ήχο των Talking heads και την άλλη μ’ εκείνον των Eurythmics , πατώντας με το ένα πόδι στο new wave παρελθόν της δεκαετίας του 80 και με το άλλο στο «ποιος ξέρει ποιο θα είναι» μέλλον της μουσικής , φουτουριστικό και συνάμα παραδοσιακό ,το St Vincent είναι ένα από τα αριστουργήματα του 2014 και ίσως η κορυφαία στιγμή μιας ευφάνταστης καλλιτέχνιδας . 

Τσιαχρής Κώστας

The war on drugs " Lost in the dream"

 

 

Οι   War   on  drugs   είναι   το  μουσικό   σχήμα  που  δημιούργησαν   το   2005   οι κιθαρίστες   Adam   Granduciel   και   Kurt   Vile . Στην  πορεία  βέβαια  ο  δεύτερος  αποχώρησε   , για  να   ακολουθήσει   το  δικό  του  άστρο ,σχεδόν  αμέσως  μετά  την  κυκλοφορία  της  πρώτης  δουλειάς  του  συγκροτήματος  Wagonwheel  blues   το  2008  . Τους   War   on  drugs   ,οι   οποίοι   κατάγονται   από  τη   Φιλαδέλφεια  των  ΗΠΑ , συμπληρώνουν  οι  David Hartley (μπάσο  ,κιθάρα  ), Robbie Bennett (keyboards και  κιθάρα ) και   Patrick Berkery (drums).  Μετά  το  Wagonwheel   blues  , ήταν  το      Slave  Ambient   του   2011  αυτό  που  τους  σύστησε  σε  ένα  μεγαλύτερο  κοινό   και  που τους   εξασφάλισε  σχεδόν  καθολική  κριτική  αποδοχή  . Για   να  ηχογραφήσει    το  φετινό   Lost  in the  dream  ο  Granduciel   χρειάστηκε  δύο  περίπου  χρόνια  ,ξεκινώντας  από  το  καλοκαίρι  του  2012 και  περιδιαβαίνοντας  σε διάφορες  περιοχές  της   Ανατολικής  Ακτής , από  τη  Βόρεια  Καρολίνα  μέχρι  το  New  Jersey . Πολλά   μάλιστα  από  τα  τραγούδια   ηχογραφήθηκαν  σε  διαφορετικές  παραλλαγές  , μέχρι  να  οριστικοποιηθεί  η τελική  τους  μορφή . Υφολογικά   το  άλμπουμ   συνδέει     την  παράδοση  μεγάλων   Αμερικανών  τραγουδοποιών ,όπως  ο  Dylan [το  ομώνυμο  Lost  in the dream  θα  στοιχημάτιζε  κανείς  ότι  ξέπεσε  από  το  Blood  on the tracks ]    , ο  Springsteen  [για  παράδειγμα    το  Burning  είναι  το σιαμαίο  αδελφάκι  του  Dancing in  the  dark]   , o  Tom  Petty [έντονη  η   νοερή  παρουσία  του  στο  Eyes  to the wind]   , o  Bob  Seeger , με  τους  κιθαριστικούς  ελιγμούς  του  Mark  Knopfler  και  των  Spacemen  3 .Από  τις  πρώτες  νότες  στέλνεται  το   μήνυμα  ότι  ο  ήχος  του  συγκροτήματος   απλώνεται   και   στροβιλίζεται   γύρω  από    σχεδόν   επικά   κιθαριστικά   μοτίβα  ,κλείνοντας  ταυτόχρονα  το  μάτι   σε   country   απόηχους. Ωστόσο , κατά  παράδοξο  τρόπο  τα  τραγούδια  τους   παραμένουν  στην  περιοχή  του  εναλλακτικού   και  διατηρούν  έναν   περιπετειώδη   και   αιθέριο    χαρακτήρα  που  μας  αποτρέπει  να  τα   θεωρήσουμε  ως  απλή  μίμηση  του     ύφους  των  παραπάνω   συνθετών    ή  ως  τυπικές    country   rock  ασκήσεις   .Τα  τραγούδια  του  Lost  in the dream  κατορθώνουν  να έχουν  τη  δική  τους  προσωπικότητα  κυρίως  επειδή   τρέφονται  από   την  πίστη  του  δημιουργού  τους  σ' αυτά  , επειδή  παρά  τον   κιθαριστικό   όγκο  που  κουβαλούν  ,αποπνέουν  την αύρα  του  δροσερού  και   του  αληθινού .  Πέρα  από  τις   ατμοσφαιρικές  κιθάρες  , τον  ηχητικό  καμβά  του   άλμπουμ   συμπληρώνουν  τα πνευστά  , τα  keyboards  και  τα  synthesizers , ενώ    στιχουργικά  ,  η  μοναξιά  και  η  κατάθλιψη  αποτελούν  τα δύο  κυρίαρχα   θέματα  που   διατρέχουν   ολόκληρο  το  δίσκο . Το   σημαντικότερο   ωστόσο  είναι  ότι   τα  τραγούδια  αυτά  ξεδιπλώνονται   σα  βραδυφλεγείς  βόμβες  που  ενώ  αρχικά  σου  δίνουν  την  εντύπωση  της  ευθύγραμμης  ακρόασης    ,  σταδιακά  αφήνουν  τα  γυρίσματά  τους  να  σε  συνεπάρουν  και  να  σου  ανοίξουν   την πραγματική    τους  διάσταση ,αυτή   του  συνεχόμενου  βάθους  .

Κώστας  Τσιαχρής 

 

 

 

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΒΑΚΗ ΛΟΙΖΙΔΗ

Διαβάζοντας    τον  τελευταίο  καιρό  τα  ποιήματα  του  Βάκη   Λοιζίδη ,ενός  πραγματικά  σημαίνοντος  δημιουργού  από  την  Κύπρο  ,  συναντήθηκα  με    τούτο  το  μικρό  στιχούργημα  που  μου  ταρακούνησε  τις  αισθήσεις  έντονα ,  και  στάθηκα  για αρκετή ώρα  πάνω του  και   μέσα  του . Εγκιβωτισμένο    στη συλλογή του   ποιητή  «Ο άγγελος κι  ο γλύπτης»  ,  ιδού    τι  μας   λέει :

Την  ουτοπία  «του  πανταχού  παρών»

Συζητούν και  περιμένουν

Με τα  ζάρια   σφιχτά στη παλάμη

Γλύπτη  γιατί  σωπαίνεις

Μια καλή  ζαριά   περιμένουν

Οι άνθρωποι από τους  αγγέλους

Δοκίμασα  να το  ερμηνεύσω ,παρόλο  που κάθε  είδους  ερμηνεία  σκοτώνει  κάτι  από  την  πρωτόγονη  ομορφιά  του  δημιουργήματος  , παρόλο  που  υποτάσσει  το  δημιούργημα  στις αισθητικές  και   διανοητικές  συντεταγμένες  του   ερμηνευτή  . Αποτελεί   ωστόσο  μια  φυσική  πράξη  άμυνας  απέναντι  στο  γήτεμα  των  αισθήσεων που  προκαλούν όλα  τα   εκθαμβωτικά  έργα . Το μυαλό  δηλαδή  σπεύδει  να   μετατρέψει  τη  συγκίνηση   σε  λόγο , για να μπορέσει  να  δικαιολογήσει  τον  στιγμιαίο   αφοπλισμό  του ,την  πρόσκαιρη  παραχώρηση  «γης  και ύδατος»   στις  ανεξέλεγκτες   δυνάμεις   των  ορμών . Εκεί  λοιπόν  καταστρώνει  , ή  αυταπατάται  πως  καταστρώνει, ένα  σχέδιο  διείσδυσης  στα δεδομένα  του  έργου . Επιστρατεύει  τον διανοητικό  και  συναισθηματικό  εξοπλισμό  του  ,  για ν’ αναμετρηθεί   με   το  ύψος  του  έργου , με την ίδια  την  τέχνη  εν τέλει .

Ας   επιστρέψουμε  στο  ποίημα  και  στη  γεωγραφία του .Ας   προσεγγίσουμε  κατ’ αρχάς  το  ανάγλυφό  του . Στην πάνω  στροφή  , στο  αέτωμά του ,οι  άγγελοι . Ανάμεσα  ο  Γλύπτης. Στην  κάτω στροφή  οι  άνθρωποι .  Λειτουργώντας  αφαιρετικά : το  μεταφυσικό , το ενδιάμεσο  και  το  υπαρκτό .  Όλο  το  ποίημα   σκηνοθετείται  σα μια  παρτίδα  τάβλι στην  οποία  οι άγγελοι  είναι    οι   παίκτες , οι άνθρωποι  τα  πούλια   και  ο  Γλύπτης ο   παρατηρητής – διαιτητής .  Θαρρείς  πως  ο ποιητής  μας  μεταφέρει  ξαφνικά  σε μια κρίσιμη  στιγμή  της  παρτίδας  , κατά  την οποία  οι άγγελοι -  παίκτες   πασχίζουν να  δώσουν  απάντηση   σ’   ένα αγωνιώδες  ερώτημα  που  καθορίζει  τον  υπαρξιακό  τους  ρόλο :   «Μπορεί  , είναι  τελικά   εφικτό  ένας  άγγελος  να  παρεμβαίνει  παντού  και  πάντοτε ;»  Και  για τούτο δε  ρίχνουν τα ζάρια  , τηρούν στάση  αναμονής .  Και  το  παιχνίδι  χρονίζει . Γιατί  η απάντηση  δε βρίσκεται . Κι ούτε  ο  Γλύπτης  , ο διαμορφωτής  των άυλων και των  υλικών  πραγμάτων , μπορεί  να τη  δώσει . Αντί  ν’ αποκαλύπτει ,σωπαίνει . Κι  η σιωπή του  δε βοηθά  το  παιχνίδι  να  ξαναπάρει  μπρος . Κι  η σιωπή  του  γεννά  την  απορία [ «Γλύπτη  γιατί  σωπαίνεις» ]. Αλλά   λύση  δε δίνεται  .Μένει  το  ποίημα   σε  μια  μετέωρη  στάση , σ’ ένα  κενό  αναμονής . Οι  άνθρωποι – πούλια   λαχταρούν    την  ιδανική  ζαριά  που  θα  ορίσει  τις   κινήσεις  τους  , μοιραίοι  και  άτολμοι .

Κώστας  Τσιαχρής  

Καίτη Βασιλάκου "Νυχτώνει αργά"

«Η  τέχνη    ερμηνεύεται  μόνο  με  τέχνη»  Δημήτρης  Μυταράς

    Θα  ξεκινήσω  την  περιήγησή  μου   σε  τούτη  τη συλλογή  ανάποδα , απ' το  μικρό  στο  μεγάλο , απ' τη συγκίνηση  που άναψε  μέσα  μου ένα  συγκεκριμένο  κομμάτι αυτού  του  ποιητικού   κόσμου , για να  φτάσω  μετά  στη  συνολική  αισθητική  αποτίμησή  του . Γράφει  η  ποιήτρια  στο  ποίημα  «Τώρα»  : «Τώρα / εδώ στο  ενδιάμεσο  / όπου το  σώμα  ακόμα/ ανυποψίαστο / όπου  ακόμα  αθώο   / κι  απονήρευτο  /επιθυμεί /  εδώ , στο ενδιάμεσο  /που  η συνείδηση  γνωρίζει / τι  είναι  αυτό  που έρχεται /πόσο  μοιραίο είναι / και τρομαχτικό / στο ενδιάμεσο  αυτό  εδώ /  λέω στο  σώμα  μου : / Ετοιμάσου./Ο πόνος  και η ανημπόρια  σου / βρίσκονται  καθ' οδόν / Προσευχήσου / να είναι εύκολο  / το Τέλος». Ασφαλώς   δε  μεταγράφει  ποιητικά  κάτι  ανείπωτο   κι  η έκφρασή  της   δεν ακουμπά  τα  όρια  του  τολμηρού  , είναι  όμως  ανατριχιαστικά  αληθινή ,κι  εκείνες  τις σπάνιες  φορές  που  κατορθώνεται  να  συρρικνωθεί  σε τέχνη  η  αλήθεια  -μ' όσες  υφολογικές  ατέλειες -  γίνεται  αυθωρεί   η  πολιτογράφησή  της  στην  κατηγορία  της     αυθεντικής  δημιουργίας . Κι  εδώ , σ' αυτό  το  ποίημα ,  η εξομολόγηση  διαθέτει  την αιφνιδιαστική δύναμη του  γυμνού : όπως όταν  βλέπεις  ξάφνου να πέφτει το  σεντόνι  και ν' αποκαλύπτεται  η  γεωμετρία  του  ξένου  σώματος  ,που είναι  στην πραγματικότητα  τόσο ίδιο  με το δικό  σου . Για  να  προετοιμάσει  το σώμα  να  δεχτεί  ανώδυνα  το Τέλος , η  ποιήτρια    ξεδιαλέγει από  το σωρό  αναμενόμενες  λέξεις  ,αλλά τις  στοιχίζει   με  τρόπο  που  να  μεταφέρουν  σταδιακά  την ένταση . Όλα  λειτουργούν  πάνω  σε έναν  άξονα   κάθετο ,που τον  ορίζει   το  οδυνηρό   βίωμα  , και  εξίσου  οριζόντιο  , στον  οποίο  καταγράφονται  εν  είδει  στιγμιότυπων   , ψίθυροι  , απότομες  αποστροφές  προς  το εσύ και το εγώ , φευγαλέες   διαθέσεις  και στίχοι - μηνύματα .  

    Το  Τέλος  , με  την  αριστοτελική  και  με  την  υπαρξιακή  του διάσταση , στεριώνει  όλα  τα  ποιήματα  αυτής  της  συλλογής της  Καίτης  Βασιλάκου . Ακόμη  και  στην πρώτη  ενότητα , που   τιτλοφορείται  «Του  παιδιού» ,  όλα  μοιάζουν  σκηνοθετημένα   με  τρόπο  που  η  παιδική   αθωότητα  να  λοξοκοιτάζει  πάντα  το Τέλος   και  να  συνειδητοποιεί  το  βάρος ,προτού καν γευτεί  την ελαφρότητα [Αυτός  ο κόσμος  είναι  έτσι /έχει  φόβο , και  πόνο /έχει  δάκρυα /Το  παιδί  συμφωνεί / μαθαίνει /χτίζεται  σιγά-σιγά ].Σε  άλλο  σημείο  πάλι   η ποιήτρια απομυθοποιεί  το  αχανές  της  έκτασης  του  μέλλοντος  ,περιορίζοντάς  το  σε ένα  μικρό  πλαίσιο   που  περικλείει  τη λέξη  «θάνατος» [ Το  μέλλον  είναι  κάτι / απροσδιόριστα  τεράστιο  /που  ύπουλα  σιγά -σιγά μικραίνει/ μέχρι  που γίνεται   /πλαίσιο σκοτεινό / κι έχει  τη λέξη  «θάνατος»  εντός  του] . Τον  φόβο  του  θανάτου  δεν τον  αποποιείται  κι  ούτε στήνει  το  ίνδαλμα  εκείνο  της  προσωπικότητας  που  καμώνεται  ότι  καταπνίγει  αυτόν  τον φόβο  με τα  γιατρικά  της τέχνης . Κοιτάζει τη φθορά  κατάματα   κι  ανατριχιάζει  με το  τίποτα   που  κουβαλά  , όπως   εκείνο  το  κορίτσι   ,στην  «Έβδομη  σφραγίδα»  του  Μπέργκμαν ,που  υποφέρει  απ' την πανούκλα  κι ετοιμάζεται  να καεί στην πυρά . Όταν ο ιππότης την πλησιάζει  και τη ρωτά  τι βλέπει  τώρα που ετοιμάζεται  να  πεθάνει  , διαβάζει  στο  βλέμμα της  το  κενό.

       Αυτή  τη  δεύτερη  ποιητική της  διαθήκη ,η  Καίτη  Βασιλάκου  τη  δομεί   σε  πέντε  μέρη ,  σε   πέντε  φαινομενικά  διαφορετικές  θεματικές  προσεγγίσεις  της  ανθρώπινης   αδυναμίας  , που όμως  στο τέλος  συναντιούνται  στο  κοινό  , και γνώριμο για  τη γραφή  της  ποιήτριας , έδαφος  του  βιώματος .Ο  άνθρωπος  της  μικρής  ,και της ώριμης ηλικίας  , ο έρωτας , η μοναξιά  ,  ο χρόνος . Ένα  εσωτερικό  δράμα  ,ένας  εσωτερικός  περίπατος  σε πέντε  πράξεις  , με  εισόδια   και  εξόδια  κίνηση   σα  μικρά  χορικά  που τ' απαγγέλλει  και  τα εκτελεί  ένα  μόνο πρόσωπο που  εναλλάσσεται  σε  πολλούς  ρόλους  ,ένα  πρόσωπο  που ορχείται  και  πάλλεται  και  υπόσχεται  κάθαρση  που  τελικά  αναβάλλεται . Μια  συνεχόμενη  κορύφωση  από  το πιο  αθώο και  ανώδυνο    στο  πιο  σύνθετο  και  αλγεινό . Όπως  ακριβώς  το υπονοεί   και  ο  τίτλος  της  συλλογής : Νυχτώνει  αργά  : το  αλγεινό  είναι  αναπόδραστο , αλλά η πορεία  προς  αυτό  θα είναι  βασανιστική .

      Μέσα  σ' αυτό  το  ταξίδι   ,οι  ποιητικές  μορφές  που συνθέτει  η  ποιήτρια  , μοιάζουν  αδύναμες  να  φτάσουν  στην αυτολοκλήρωση , ζητούν πάντα  επιβεβαίωση  από τους  άλλους  , κινούνται  εύθραυστες  και  ατελείς  , τραγικά   υποτακτικές  .  Συναινούν    χωρίς  αντιρρήσεις  , χωρίς  καμιά  διάθεση  απόκλισης  από το πρότυπο  που  τους  ετοιμάζουν  οι  άλλοι  , υποκύπτουν   εύκολα  στην  υπερβολή ενός συναισθηματικού εκβιασμού . Πάντοτε  ο Άλλος , πάντοτε  το  Εσύ , πάντοτε  το  Γύρω   κι   Απέξω  και  Ξένο . [Ήρθες   Εσύ / κι απέναντί μου στάθηκες/ Πως  με θέλεις  ; ρώτησες / Σε θέλω  Αρχάγγελο  με τη  ρομφαία / με  βλέμμα  ανερμήνευτο / και  ν'αντηχεί   η φωνή σου / ως τους  εφτά  ουρανούς /Πως με  θέλεις ; /ξαναρώτησες ] . Και  πάντοτε  οι   μορφές   νομίζεις  πως   βρίσκονται  κάπου  έγκλειστες  .Άλλωστε  οι  κλειστοί χώροι  είναι  μια χαρακτηριστική  εμμονή  στην ποίηση  της  Βασιλάκου   , είτε  πρόκειται  για  ένα  δωμάτιο  είτε  για  μια  διάθεση  που   ξετυλίγεται  μέσα   σε  συγκεκριμένα  όρια  είτε  για  μια  στοιχειωμένη  ζωή  που  κλέβει  τροφή  από  τα  φαντάσματά  της . Στην  πραγματικότητα   επεκτείνει  το  καβαφικό  μοτίβο   του  έγκλειστου  όντος  που  απορροφημένο  από  την  εσωτερική  κίνηση   αδυνατεί  να   ακούσει    και  να  αντιληφθεί   την  εξωτερική  κίνηση  [Έτσι   δεν άκουσα / ήταν  αδύνατο ν' ακούσω/ τη βουή / τον πάταγο του  χρόνου / που τα σάρωνε όλα ] .

     Το  παιδί  στην πρώτη  ενότητα  , σύμβολο    του πρωτοφανέρωτου ,  φτιάχνει  μια  δική του  ζωή,  που  την ορίζει  η  συνεχής  κίνηση  ανάμεσα  στα  μάτια  του  και  στο  ταβάνι  του  δωματίου ,εκεί  που ο  ασβέστης  μετατρέπεται   σ' ένα  ιδιόμορφο  θέατρο  σκιών   και  παριστάνει   με  αδρά  σχήματα  την  παρακαταθήκη   των  μεγάλων  :  τη  μοναξιά , την  αδιαφορία , την  παράνοια  του  καθημερινού . Η  όραση   μέσα  σ' αυτό  το πλαίσιο  έχει  έναν  αποκαλυπτικό   ρόλο   κι  η δύναμή  της  φαίνεται  να  ωριμάζει  σταδιακά , για  να  γίνει  στο  τέλος  κατευθυντήριος  μοχλός  της  ενηλικίωσης , του  ξεκλειδώματος  του  κόσμου   των μεγάλων  και  της  ηδονής   .Το  παιδί   ξετυλίγει  πιο  γρήγορα  τις  κορδέλες  της  ηλικίας  κι ανακαλύπτει  μέσα  στο  κουτί  τις   ψηφίδες  που  μετατρέπουν  τη φαντασίωση  σε πράξη .[Σας  βλέπω /Σπάνε  τη μύτη μου /οι οσμές   απ' τα υγρά  σας / δυο-δυο /δυο-δυο/ αναστενάζετε /δυο-δυο/ δυο-δυο/γραπώνετε  την ηδονή /μη σας  ξεφύγει / δυο-δυο/ δυο-δυο/περνάτε  στον παράδεισο /για  λίγα  δευτερόλεπτα]

      Οι  μεγάλοι  προβάλλονται   συναισθηματικά  ανοχύρωτοι , απαιτούν  διαρκώς  από  τα  παιδιά  τους  να  κλείνουν   εκείνα  τις  ρωγμές  τους , να συμπάσχουν  και να  συντάσσονται  με  τον  τρόμο  τους  απέναντι   στο  επερχόμενο  τέλος .[Όχι  δεν σας αφήνω /να μου φύγετε /Μαζί μου  εδώ θα μείνετε /μέχρι το θάνατό μου]  Αιωρούνται  ανάμεσα  στο   εξωανθρώπινο  και  στο  ενδοανθρώπινο , στο  αντικείμενο και στο   υποκείμενο, στην  απόσταση  και  στο  πλησίασμα .Και  πάντα  το  δεύτερο  προσπαθεί  να  εξευμενίσει  το  πρώτο .[Ηχεί  παράξενα  η  φωνή μου /μέσα στο  άδειο σπίτι /όταν  μιλώ με τις σκιές μου/Εκείνες   δε μιλούν /Κάθονται  στις  γωνίες /ακούν /σκέφτονται αλλόκοτα/ Προσπαθώ  να  είμαι   καλή  μαζί τους /κομμάτια  γίνομαι /να τις  ευχαριστήσω ] . Έπειτα  απωθούν  τα  φαντάσματά  τους  για  λίγο ,μέχρι  να  ξυπνήσει  και  πάλι  η  εσωτερική  ένταση. Τότε  φαντάσματα  και  εγώ   μπερδεύονται  αξεδιάλυτα  σ' έναν  διπλό   ρόλο :   του  παρατηρητή και  του  πρωταγωνιστή .  [Και  τώρα  είναι  ώρα / να  φεύγετε  σιγά-σιγά /να πάτε  πίσω /στα αραχνιασμένα  σας  υπόγεια /να γίνετε  ξανά  ασώματες  σκιές /να  κοιμηθείτε / Πάλι  όταν το αίμα  μου  / θα φορτωθεί  καινούργιο  δηλητήριο / εσείς  θα  ανοίξετε  τα  μάτια  /αθόρυβα θα  ανέβετε  τις  σκάλες ].

   Ο  έρωτας  μοιάζει  με  διάλογο  ανάμεσα  σε  μία  επίμονη    ερώτηση  και  μιαν  εγωκεντρική  αναπαράσταση  του  ιδεατού  ποθητού   όντος  . Πώς με θέλεις ;  Πως με θέλεις; Σε  θέλω ....σε  θέλω ....Ο διάλογος   είναι  ωστόσο  από την αρχή  ,από  το  ύφος και το  είδος  της ερώτησης , υπονομευμένος .  Φαντάζει  περισσότερο  ως  αγωνιώδης  μονόλογος   με τον  οποίο  το  εγώ   συστήνεται . Σε  μια  δεύτερη  εκδοχή   ο έρωτας  ανοίγει  την  αγκαλιά  του  στον  πόνο  και  πορεύονται   σα  ζευγάρι  μέχρι  την  αιωνιότητα [Η  ευτυχία  μου έχει  μια ποιότητα πόνου / Ταξιδεύω στην κόψη του  ξυραφιού  / και  φτάνω κομματιασμένη  στον  παράδεισο ] .Η  μοναξιά  πάλι  μετατρέπεται  σε  δραματική  μορφή  ,  σε ζώσα  κίνηση  που  συμπληρώνει  ή μήπως  αναιρεί [;] τη  βασιλεία  του   εγώ [Η  μοναξιά  είναι  απαλή  /σαν χάδι  αγαπημένου /είναι  ευγενική διακριτική / Σε κάθε  κάμαρη   σε υποδέχεται  σεμνά / έτοιμη πάντα / να υπηρετήσει τις  επιθυμίες  σου] .Γίνεται  αφορμή  για  εσωτερική δράση , για  επικοινωνία  με ένα  ακριβοθώρητο  είδος  ομορφιάς  [κι  εγώ  ολομόναχη στον κόσμο / να ακουμπώ   στο τζάμι / να βλέπω /πώς η μέρα ξεψυχά  χωρίς  παράπονο /πόσο  όμορφα  κατεβαίνουν  τα σκοτάδια  /να  υποδέχομαι  τη νύχτα  /ανάβοντας  ένα  παλιό  λυχνάρι].Παίρνει  την όψη  των κρύων τοίχων τους  οποίους  χαϊδεύει  το εγώ  και  στους οποίους  λέει  ωραία  λογάκια.

   Στην  τελευταία  ενότητα  το  σώμα  παλεύει  με το  χρόνο .Το  ανεκπλήρωτο  παρακολουθεί  αυτό  που  εκπληρώθηκε  χωρίς  εκείνο .Το  σώμα   διεκδικεί   :  η κάτι που να δίνει  νόημα  ή τέλος [Δε  θέλω /μου λέει  το σώμα  μου /βαρέθηκα τα ίδια και τα ίδια / Αν άλλο τίποτα  δεν έχεις  να μου δώσεις /μη με ταλαιπωρείς /άσε με να  σαπίσω ].Οι  σκιές  σα  μοίρες  παρακολουθούν κάθε άστοχη  κίνηση , εκμεταλλεύονται  κάθε  αδυναμία , για  να καταστήσουν   οριστική την  πορεία  προς  το  τέλος [Απλώθηκαν οι σκιές /πιάσανε  τις  γωνίες  /στέκονται  τώρα  ύπουλα /Λίγο  το βλέμμα  σου /να αποτραβήξεις /εκείνες  έχουν κάνει  /ένα  ακόμα  βήμα / Σου λένε   : /Στένεψε  ο καιρός /δεν προλαβαίνεις πια /να διορθώσεις  τίποτα / Σου λένε : / Σε λίγο  /θα  σ' αγγίξουμε /  ετοιμάσου ].Και  κάπου  προς  την  έξοδο , μια  απλή  αριθμητική  πράξη   μετατρέπεται  σε  κλειδί   διαφορετικής   ερμηνείας  του  κόσμου  και της  ανθρώπινης  ύπαρξης  στα  διαφορετικά   στάδια  της  ζωής  της :  από το  απόλυτο  [δύο και  δύο ίσον τέσσερα ]  , στο  σχετικό  [το  δύο  συν   δύο  μας δίνει  τρία ή πέντε ]  κι έπειτα  στο  καθολικό  [δύο  συν δύο  ίσον  άπειρο  ]  και τελικά στο τίποτα [δύο συν  δύο ίσον  τίποτα]  .

    Γράφει  κάπου  ο  Δημήτρης  Μυταράς  : «Η  τέχνη   δεν  προοδεύει  ποτέ , μην τη συγχέουμε  με  την   επιστήμη , απλώς αλλάζει  πρόσωπα  και  τρόπους , για  να πει  κάθε  φορά  τα ίδια  πράγματα»  και  κάπου  αλλού στο ίδιο πνεύμα  ο  Σωτήρης  Σόρογκας  «Διότι  οι  ποιητές  ποτέ  δεν παύουν  να  ανανεώνονται  , ακόμη  και όταν  χρησιμοποιούν  ξανά  το μέτρο  , την ομοιοκαταληξία ή τα  παραδοσιακά  επινοήματα» .Κι  είναι  πράγματι  έτσι . Η  νέα  τέχνη  γεννιέται   μέσα  απ' τις  σάρκες  της .Είναι  πάντοτε  ο ίδιος  σπόρος  αλλά  καθώς  κυλάει  από  λιπαρό   σ' εξίσου  λιπαρό  χωράφι   ,βγαίνει  στο  φως   ως καρπός  με αλλιώτικη  γεύση . Ένας  τέτοιος   καρπός  είναι  κι   η ποίηση  της  Καίτης   Βασιλάκου  .

                                              Κώστας  Τσιαχρής 

[Η  ποιητική συλλογή  της  Καίτης  Βασιλάκου  "Νυχτώνει   αργά"   κυκλοφορεί  από τις  εκδόσεις  "Μανδραγόρας"]